YAZARLAR Nüket Hekiman Çörekçioğlu
12
14
16
18
05/06/2018 10:40
Fotoğrafın Hukuku olur mu demeyin…

Hepimiz gün içinde her şeyin fotoğraf ve videosunu çekiyoruz ve bazen de buna konu oluyoruz. Bu durumun kadraja giren kişilerin kişilik haklarını ihlal edebileceğinin farkında mısınız?

Fikir ve Sanat Eserleri Kanunun 86. maddesi; “eser niteliğinde olmasalar bile kişinin resminin kişisel değer” olduğunu kabul etmiştir; bu nedenle kişinin dış görünüşü üzerinde kişilik hakkı vardır ve kişinin izni olmaksızın fotoğraflarının çekilip yayınlanması hukuka aykırıdır. Bunun istisnası hukuka uygunluk sebeplerinin bulunmasıdır. Hukuka uygunluk sebebinin en önemlisini toplumun haber alma ihtiyacının karşılanması oluşturur. Bu durumda da yayının amacına uygun yapılması ve haber verme dışında ticari amaçlarla kullanılmaması gerekir. Örneğin ünlü kişilerin yolda yürürken, dışarıda yemek yerken fotoğraflarının çekilmesi ve izinleri alınmaksızın yayınlanması bu kapsama girmektedir.

Peki hukuka uygunluk sebebi yoksa, siz izinsiz bir başkasının fotoğrafını çekip yayınlıyor ya da sizin fotoğrafınız izinsiz yayınlanıyorsa ne olacak? Kişinin izni olmadan yayımlanan fotoğraf özel hayatın gizliliğini ihlal eder ve özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Gizliliğin görüntü veya seslerin kayda alınması suretiyle ihlal edilmesi halinde, verilecek ceza bir kat artırılır.Kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. İfşa edilen bu verilerin basın ve yayın yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezaya hükmolunur. Bu konudaki örnek bir olay genç bir kızın, eski erkek arkadaşının birlikte oldukları dönemde çekildikleri fotoğrafların sosyal medya hesaplarından kaldırılmasını talep etmesine karşın kaldırmaması üzerine yaşandı. Yargıtay genç kızın vermiş olduğu rızanın sonsuza kadar bir hak teşkil etmeyeceğini, fotoğrafları üzerindeki kişilik hakkı olduğu ve rızası olmaksızın sosyal medyada yayınlanamayacağı ve bu nedenle eski erkek arkadaşının “verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” suçundan mahkum edilmesine karar verdi.

Cezai sorumluluğun yanı sıra bu durum manevi tazminata da sebep olabilir. Manevi tazminatın dayanağı Türk Borçlar Kanunu m.49’a göre haksız fiil sorumluluğu olduğu için kişilik hakkına hukuka aykırı bir saldırı, ağır kusur, ağır zarar ve saldırı ile zarar arasında uygun bir illiyet bağı bulunmalıdır.

Bu konudaki önemli mahkeme kararlarından birinde Anıtkabir arslanlı yolunda yürürken kendilerinden izin alınmadan fotoğrafları çekilen anne ve oğul daha sonra fotoğraflarının bir derginin reklamında ticari şekilde kullanılması üzerine dergiye manevi tazminat davası açmışlardır. Mahkeme resmin çekilmesindeki amacın Anıtkabir`in görüntüsünü tespit olduğu ve davacıların resimde ikinci planda kaldıkları” gerekçesiyle eylemin hukuka aykırı olmadığını kabul ederek isteğin reddine karar verse de Yargıtay fotoğrafın çekilme amacının ne olduğunun önemli olmadığını, kişilerin izinleri alınmaksızın fotoğraflarının ticari gayeyle kullanılmasının hukuka aykırı bir davranış olduğu düşüncesiyle davacıları haklı bulmuş ve davalı dergiyi manevi tazminat ödemeye mahkûm etmiştir. Yargılamada bu kişilerin fotoğrafta bulunmasının bir ayrıntı mı yoksa fotoğrafın asıl amacı mı olduğu tartışılmış ve bu noktada da farklı açıdan önemli bir ayrıma değinilmiştir. Bir kişinin bir rastlantı sonucu, ayrıntı olarak içinde bulunduğu bir fotoğrafın bir sergide veya sanatla ilgili yayınlarda umuma arz edilmesi halinde izin alınmadığının öne sürülmesi “hakkın kötüye kullanılması” olarak nitelendirilebilir yani bu durum bir hukuka aykırılık teşkil etmeyebilir. Ancak, kişinin dış görünüşünün ayrıntı olarak da olsa içinde bulunduğu fotoğrafın “ticari amaçlarla, reklam yoluyla kamuya sunulmasında izin alınmaması hukuka aykırılığı oluşturulmadır; iznin alınmadığını ileri sürme hakkın kötüye kullanılması” olarak nitelendirilemez. Çünkü bu nitelikteki bir olayda “kişinin korunmaya değer bir çıkarı olmadığını” söylemek olanağı yoktur.

Tabi ki kişilerin kişilik hakkı korunurken dengeli bir yaklaşım sergilenmeli ve fotoğrafçılığa ilgi duyanların, fotoğrafçılığı meslek edinenlerin özgürlüklerinin kısıtlanmasına yol açmamalıdır.  Bir kişi belli bir yerin fotoğrafını çekerken bir rastlantı sonucu bir başka kimse de fotoğrafa dahil olabilir ve kişinin ayrıntı olarak fotoğrafa dahil olduğu hallerde izin aranmasına gerek yoktur. Ancak pek tabi ki bu fotoğrafın ticari amaçla kullanılması durumunda mutlaka kişinin izninin alınması gerekir.

Fotoğraf çekerken de çekilirken de dikkat edelim, hukuk her yerde…

Önceki Yazılar :

  Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış

  Yorum Ekle

Ad Soyad :
E-Posta :
Mesaj :
Güvenlik Kodu :